Stafrnt frelsi og rtturinn til a vita

[Grein upprunalega birt vefsvi Flags um stafrnt frelsi slandi]

Vegna yfirstandandi heimskreppu og alvarlegra hrifa hennar slandi hefur umra um stafrnt frelsi og srstaklega frjlsan hugbna snist a strum hluta um efnahagslegar afleiingar ess a borga fyrir eitthva sem hgt er a f keypis. etta er elileg og mikilvg spurning, sem samkvmt mr og fleirum sr einfalt svar: a er aldrei rttltanlegt a eya fjrmunum almennings a rfu. etta er stareynd sem er snn hvaa samhengi sem er. ess vegna langar mig a ra um stafrnt frelsi fr ru sjnarmii, fr mannrttindasjnarmii og hvaa hrif a getur haft lf og mguleika komandi kynsla.

Einn gesta okkar (FSF) rstefnunni sasta sumar var John Perry Barlow, og hlt hann afar vandaa ru um rttinn til a vita, en a eru mannrttindi sem hann telur nausynlegt a rkisstjrnir heimsins tryggi komandi kynslum: a r su ekki hnepptar rldm vanekkingar og tapi frelsi snu stafrnum heimi ar sem upplsingar og ekking eru hrefni ns inaar. etta er hugavert sjnarmi ar sem a lsir fum orum nkvmlega v sem barttumenn stafrns frelsis berjast fyrir.

Stafrnt frelsi er hugtak sem vi neyddumst til a nota, ekki v a a s auvelt a skilgreina a, heldur v a okkur stejar mikil gn n egar samflagi samrmist tkninni sfellt auknum mli, og okkar daglega lf sr sfellt fleiri stafrnar hliar. Spurningarnar sem vakna upp eru til dmis hver upplsingarnar mnar, og hvenr g upplsingar og hvenr ekki? Get g treyst v a hugbnaurinn sem g nota setji mig ekki httu? M g athuga hva hugbnaurinn er a gera? Hvenr er g a brjta lg tlvunni?

Svrin vi essum spurningum eru oft ljs og gra svi virist strt, og samt eru r aeins rf dmi um r httur sem getja steja a almenningi stafrnu umhverfi ar sem lagalegt virki er ekki fullgert ea snii a njum astum til a vernda rtt einstaklinga stafrnu samhengi. a getur t.d. tt vi um a stjrna eigin umhverfi, stra agengi a snum upplsingum, deila upplsingum og svo framvegis.

N hef g minnst nokkrar mikilvgar hliar stafrns frelsis, og reynt a gefa rlitla kynningu v en ar sem g er hvorki sifringur n lgfringur treysti g mr ekki til a skilgreina a frekar hr, og vona a essi inngangur dugi. Nst vil g nefnilega tala um eitthva sem g ekki persnulega, frjlsan hugbna Frjls hugbnaur er m.a.s. frekar villandi nafn, v a er ekki bara hugbnaurinn sem er frjls, heldur fyrst og fremst notandinn, og frelsi a sem hugbnaurinn br yfir notendum snum til ga, hefur gfurlega jkvar aukaverkanir strra samhengi stafrns frelsis.

Mikilvgi frjls hugbnaar fyrir mannlegt samflag nr nefnilega langt, langt tfyrir fjrhagslegan sparna til skamms tma. Frjls hugbnaur er samkvmt eli snu llum opinn, agengilegur, og gegnsr, svo allt samflagi getur skoa og gagnrnt virkni og ferla sem notast er vi, ryggisholur m finna og laga, bakdyr get ekki leynst bakvi skiljanlegt vlaml, og sama gildir um au ferli sem mehndla persnulegar upplsingar. Vi hfum rtt v a vita hvernig (stafrni) heimurinn virkar, og notkun og tbreisla frjls hugbnaar er strt skref tt til ess. Viljum vi stafrnar kosningar ar sem enginn getur gagnrnt hugbnaarferlana, ea fundi villur ea ryggisholur? Viljum vi stafrnt umhverfi ar sem okkar ggn, okkar rttur, okkar frelsi er bundi kvrunum aila (hugbnaarframleianda) sem vi hfum engin hrif , enga stjrn yfir?

Viljum vi a komandi kynslir bi vi umhverfi sem leyfir eim a skilja, leyfir eim a vita hvernig umhverfi eirra virkar, ea viljum vi a komandi kynslir, ekking eirra og rlg veri fjtru af lgum og reglum sem samrmast ekki nju umhverfi, fjtru upplsingakerfum sem hafa sitt fyrsta markmi a skapa vermti fyrir eigendur sna, og kannski sem nsta markmi a veita jnustu. Eins og Barlow sagi snst etta um rttinn til a vita allt sem snertir mann persnulega, vita hva skattpeningurinn manns fer , hver hefur agang a ggnunum manns, og ar sem tkni ntmans leyfir okkur a deila upplsingum me v sem nst engum kostnai hfum vi ll rttinn a vita allt sem varar okkur sjlf ea engan annan. Eli stafrna heimsins er slkt a upplsingar geta fltt v sem nst endanlega og kostnaarlaus milli okkar. a eina sem heftir frjlst fli ekkingar og hraari framrun mannkyns er okkar eigi hrsla vi a alagast breyttum astum.

g segi, bregumst vi strax! Gegnsji og frjlst fli upplsinga strax! Stjrnvld slandi hafa undanfarin r gert meira rtt en rangt essum efnum, og vi FSF hfum san flagi var stofna tt g samskipt vi stjrnvld, og vi trum v a viljinn s fyrir hendi hj flestum flokkum til a tryggja a a sland skapist umhverfi ar sem stafrnu frelsi okkar er ekki gna, ar sem allar mikilvgar hliar samflagsin eru okkur skiljanlegar, og upplsingar og ekking sem vi byggjum upp saman er okkur llum agengileg, hvort sem um rir fyrirki ea einstaklinga. En n er komi a r, kri lesandi, a lta stafrnt frelsi ig vara, og ekki stta ig vi fjtra vanekkingar og gegnsjis. n almennrar vitundarvakningar samflagsins og rstings fr almenningi er lklegt a frelsissjnarmi okkar ni fram a ganga, og v miur lklegt a einkahagsmunir frra en strra fyrirtkja sem hafa grtt vel breyttu standi muni f framsti, og afleiingar ess til lengri tma gtu ori skelfilegar.


Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband