Frsluflokkur: Stjrnml og samflag

Stafrnt frelsi og rtturinn til a vita

[Grein upprunalega birt vefsvi Flags um stafrnt frelsi slandi]

Vegna yfirstandandi heimskreppu og alvarlegra hrifa hennar slandi hefur umra um stafrnt frelsi og srstaklega frjlsan hugbna snist a strum hluta um efnahagslegar afleiingar ess a borga fyrir eitthva sem hgt er a f keypis. etta er elileg og mikilvg spurning, sem samkvmt mr og fleirum sr einfalt svar: a er aldrei rttltanlegt a eya fjrmunum almennings a rfu. etta er stareynd sem er snn hvaa samhengi sem er. ess vegna langar mig a ra um stafrnt frelsi fr ru sjnarmii, fr mannrttindasjnarmii og hvaa hrif a getur haft lf og mguleika komandi kynsla.

Einn gesta okkar (FSF) rstefnunni sasta sumar var John Perry Barlow, og hlt hann afar vandaa ru um rttinn til a vita, en a eru mannrttindi sem hann telur nausynlegt a rkisstjrnir heimsins tryggi komandi kynslum: a r su ekki hnepptar rldm vanekkingar og tapi frelsi snu stafrnum heimi ar sem upplsingar og ekking eru hrefni ns inaar. etta er hugavert sjnarmi ar sem a lsir fum orum nkvmlega v sem barttumenn stafrns frelsis berjast fyrir.

Stafrnt frelsi er hugtak sem vi neyddumst til a nota, ekki v a a s auvelt a skilgreina a, heldur v a okkur stejar mikil gn n egar samflagi samrmist tkninni sfellt auknum mli, og okkar daglega lf sr sfellt fleiri stafrnar hliar. Spurningarnar sem vakna upp eru til dmis hver upplsingarnar mnar, og hvenr g upplsingar og hvenr ekki? Get g treyst v a hugbnaurinn sem g nota setji mig ekki httu? M g athuga hva hugbnaurinn er a gera? Hvenr er g a brjta lg tlvunni?

Svrin vi essum spurningum eru oft ljs og gra svi virist strt, og samt eru r aeins rf dmi um r httur sem getja steja a almenningi stafrnu umhverfi ar sem lagalegt virki er ekki fullgert ea snii a njum astum til a vernda rtt einstaklinga stafrnu samhengi. a getur t.d. tt vi um a stjrna eigin umhverfi, stra agengi a snum upplsingum, deila upplsingum og svo framvegis.

N hef g minnst nokkrar mikilvgar hliar stafrns frelsis, og reynt a gefa rlitla kynningu v en ar sem g er hvorki sifringur n lgfringur treysti g mr ekki til a skilgreina a frekar hr, og vona a essi inngangur dugi. Nst vil g nefnilega tala um eitthva sem g ekki persnulega, frjlsan hugbna Frjls hugbnaur er m.a.s. frekar villandi nafn, v a er ekki bara hugbnaurinn sem er frjls, heldur fyrst og fremst notandinn, og frelsi a sem hugbnaurinn br yfir notendum snum til ga, hefur gfurlega jkvar aukaverkanir strra samhengi stafrns frelsis.

Mikilvgi frjls hugbnaar fyrir mannlegt samflag nr nefnilega langt, langt tfyrir fjrhagslegan sparna til skamms tma. Frjls hugbnaur er samkvmt eli snu llum opinn, agengilegur, og gegnsr, svo allt samflagi getur skoa og gagnrnt virkni og ferla sem notast er vi, ryggisholur m finna og laga, bakdyr get ekki leynst bakvi skiljanlegt vlaml, og sama gildir um au ferli sem mehndla persnulegar upplsingar. Vi hfum rtt v a vita hvernig (stafrni) heimurinn virkar, og notkun og tbreisla frjls hugbnaar er strt skref tt til ess. Viljum vi stafrnar kosningar ar sem enginn getur gagnrnt hugbnaarferlana, ea fundi villur ea ryggisholur? Viljum vi stafrnt umhverfi ar sem okkar ggn, okkar rttur, okkar frelsi er bundi kvrunum aila (hugbnaarframleianda) sem vi hfum engin hrif , enga stjrn yfir?

Viljum vi a komandi kynslir bi vi umhverfi sem leyfir eim a skilja, leyfir eim a vita hvernig umhverfi eirra virkar, ea viljum vi a komandi kynslir, ekking eirra og rlg veri fjtru af lgum og reglum sem samrmast ekki nju umhverfi, fjtru upplsingakerfum sem hafa sitt fyrsta markmi a skapa vermti fyrir eigendur sna, og kannski sem nsta markmi a veita jnustu. Eins og Barlow sagi snst etta um rttinn til a vita allt sem snertir mann persnulega, vita hva skattpeningurinn manns fer , hver hefur agang a ggnunum manns, og ar sem tkni ntmans leyfir okkur a deila upplsingum me v sem nst engum kostnai hfum vi ll rttinn a vita allt sem varar okkur sjlf ea engan annan. Eli stafrna heimsins er slkt a upplsingar geta fltt v sem nst endanlega og kostnaarlaus milli okkar. a eina sem heftir frjlst fli ekkingar og hraari framrun mannkyns er okkar eigi hrsla vi a alagast breyttum astum.

g segi, bregumst vi strax! Gegnsji og frjlst fli upplsinga strax! Stjrnvld slandi hafa undanfarin r gert meira rtt en rangt essum efnum, og vi FSF hfum san flagi var stofna tt g samskipt vi stjrnvld, og vi trum v a viljinn s fyrir hendi hj flestum flokkum til a tryggja a a sland skapist umhverfi ar sem stafrnu frelsi okkar er ekki gna, ar sem allar mikilvgar hliar samflagsin eru okkur skiljanlegar, og upplsingar og ekking sem vi byggjum upp saman er okkur llum agengileg, hvort sem um rir fyrirki ea einstaklinga. En n er komi a r, kri lesandi, a lta stafrnt frelsi ig vara, og ekki stta ig vi fjtra vanekkingar og gegnsjis. n almennrar vitundarvakningar samflagsins og rstings fr almenningi er lklegt a frelsissjnarmi okkar ni fram a ganga, og v miur lklegt a einkahagsmunir frra en strra fyrirtkja sem hafa grtt vel breyttu standi muni f framsti, og afleiingar ess til lengri tma gtu ori skelfilegar.


tapsri?

Svona svona krakkar mnir, veri ekki svona tapsr, exb hafi drulla sig og veri nstum skilinn tundann af slensku jinni, ir a ekki a mgurinn hafi betra minni en gr, svo i fi rugglega annan sns. Alltaf rf fleiri lverum og svona svo innflytjendurnir hafi eitthva a gera.
mbl.is SUF lsir yfir hyggjum af stefnuleysi rkisstjrnarinnar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Vi erum alveg frbr... m g slta ykkur?

Aldrair og ryrkjar

Hskli slands

Umhverfi

Menntaml

rak

Plitskar ofsknir

Kvtakngar

Verblga

Misrtti

VI ERUM ALVEG FRBR M G SLT'YKKUR!?!


ekking stjrnmlamanna upplsingatkni?

Samflagi hefur breyst mjg hratt, og kannski srstaklega sustu 10 r. Nveri voru einmitt 10 r san g "var hur" internetinu, eim endanlegu mguleikum upplsingaflun og samskiptum sem a opnai mr agengi a. g er forritari, me srstaklega mikla reynslu af run fyrir neti, og mjg sterkar skoanir v hvernig arf a vihalda v frelsi sem tlvur og interneti geta veitt flki.

gegnum rin hef g reki mig mislegt hugavert tengslum vi stjrnml og upplsingatkni. Allt fr v egar g skrifai "skuldateljarann" fyrir frambo sjlfstisflokksins borgarstjrnarkosningum Reykjavkur ri 2002, skiptum fyrir kassa af bjr ef g man rtt, fram til ess egar g gat ekki sett inn comment frslu vefsu Rberts Marshall, v skv. sunni svarai g ekki "ryggisspurningunni", sem snst um a reikna eitthva -- og annahvort hefur grunnsklinn brugist mr og 13+4 er ekki 17, og 0+56 er ekki 56, ea san styur ekki vafrann Safari, sem g nota, eins og margir, Apple PowerBook vlinni minni.

N er auvita ekki hgt a tlast til ess a stjrnmlamenn su srfringar llu, og upplsingatkni er auvita frekar esterskt svi ekkingar, sem ntist kannski ekki stjrnsslu almennt? Hinsvegar hef g nokkrum sinnum gjrsamlega fura mig vanefnum stjrnmlaflokkanna sem g hef hallast frekar til, til a vega og meta kosti og galla hugbnaar, ea hugbnaarstefna.

Ath. n mun frslan mn taka skarpa beygju tt a umrunni um frjlsan hugbna, en fyrir sem hafa huga a lra meira um hann mli g me vefsu RGLUG, fyrirtkis mns, ODG ehf, ea hins nstofnaa fyrirtkis 1984, sem g er mjg ngur me :-)

Til dmis m nefna a vefsurnar www.xs.is og www.vg.is, eru bar keyrandi Microsoft IIS vefjni, notandi lklega eingngu lokaan, frjlsan (fjtraan?) hugbna, sem krefst rlegra leyfisgjalda, osfrv. mean a t.d. vefsa SUS, www.sus.is, keyrir frjlsum hugbnai (Linux, Apache..).

En etta eru kannski smatrii. Smvgilegar, en forvitnilegar, upplsingatknilegar stareyndir sem virast stinga rlti stf vi stefnu a.m.k. vinstriflokkana -- en smatrii engu a sur.

Meira mli skiptir kannski egar stjrnvld taka kvaranir fyrir egna sna, tengslum vi upplsingatkni, sem hafa afdrifarkar fjrhagslegar afleiingar fyrir alla sem a mli koma. Til dmis me v a kvea a nota loku og frjls sni fyrir ggn opinberum tilgangi (t.d. ef flk arf a skila opinberum ggnum "doc" ea "xls" snium -- sem eru loku sni eigu Microsoft).

Eitt versta dmi sem g man eftir, ar sem ekkingarskortur stjrnvalda upplsingatkni eftir a hafa afdrifarkar afleiingar, er egar Reykjavkurborg geri samning vi amerska fyrirtki Blackboard, um kennslukerfi fyrir grunnskla Reykjavkur. Samstarfsmaur minn, Sigurur Fjalar fjallar vel um mli vefsu sinni -- og kallar m.a. essa kvrun "mestu vonbrigi rsins innlendum vettvangi".

g vil n geta ess a g hef auvita hagsmuna a gta essum efnum, en fyrirtki mitt ODG ehf, srhfir sig m.a. Moodle uppsetningum.

Hinsvegar finnst mr samt afskaplega hugavert hvernig stai var a essu vali -- en skv. svrum Sigrs Arnars Gumundssonar, voru raun bara kerfin "WebCD" (g reikna me a tt s vi WebCT, sem er n eigu Blackboard Inc.) og Blackboard -- engin frjls kerfi komu til greina, og engin almennileg svr hafa borist fr Reykjavkurborg.

etta var kannski dlti v og brei frsla hj mr, en spurningin sem vaknar neitanlega er hvenr ekking stjrnmlamanna upplsingatkni fer a vega ngu ungt til a svona kvaranir veri ekki teknar n tskringa og raka? Sjlfum finnst mr essi vanekking sem virist vera algeng dag skiptast milli ess a vera skondin, reytandi, sorgleg og hreint t sagt ergjandi.

Upprisan r langvinnum veikindum..

J, g hef veri veikur undanfarinn mnu rmlega. Ekki fyrr en essari viku a g fkk endanlegt ge essum lasleika og kva a fara bara alls ekkert tr hsi nema ill nausyn krefist, v rtt fyrir a ullartrefillinn vri orinn mr samvaxinn lt essi veirusking sem herjai hls minn ekkert sig f.

N dugi ekkert nema strskotars, ykkustu sokkar sem g tti til, bolur, peysa, ullartrefill, ullarpeysa, ullarteppi. Best a sofa llum ftunum lka, best a svitna etta t bara. essi afer bar rangur, v eftir helgina og a sem af er essari viku er g 99% laus vi etta ge, arf bara a passa a vera ekki srlega kalt nstu vikuna ea svo, og g ver lklega, loksins, orinn ngu frskur til a fara t og hlaupa ea eitthva.

rum frttum virist ftt anna komast a en yfirvofandi kosningar, og eins og venjulega eru allir of uppteknir vi a leirtta orrma sem hinir komu af sta, til a kynna eigin stefnuml almennilega, og til ess a kynnast stefnu flokkanna arf virkilega a gramsa og lesa gegnum misgar frambossur.

g kva a fara og athuga hvort fleiri stur en frbrar auglsingar vri fyrir v a g myndi leggja samfylkingunni til mitt atkvi nstkomandi laugardag, og eins og yfirleitt egar g skoa samskipti vinstri flokkana vi hgri, sannfrist g enn frekar um a brg su einhverstaar tafli. Eins og t.d. sakanir sjlfstismanna um a borgin hafi ekkert gert til a standa vi lofor sn um byggingu hjkrunarheimila fyrir aldraa. Fyrir fjrum rum var gert samkomulag vi heilbrigisrherra um samstarf vi byggingu hjkrunarheimila, og san hefur borgin lagt til hliar 360 milljnir og treka reynt a f rkisstjrnina til a uppfylla sinn hluta samkomulagsins, en a gengur lti. Enda vri n erfiara fyrir kallana a n borginni ef eir myndu hjlpa kommunum a n markmium snum og standa vi kosningalofor, a vri ekki srlega gott fyrir flokkinn amk. Hverjum er svo sem ekki sama um gamla flki, ea kjsendur almennt? Ef maur er ekki vi vld getur maur ekki hjlpa neinum, svo a er best a hafa vldin fyrsta sti, hagsmuni flksins ru.. ea eitthva.

J samfylking, g held i fi mitt atkvi, mr einfaldlega bur vi sjlfstisflokknum og eirri kosningabarttu sem ar er h.

Skemmst er a minnast egar ummli Gsla Marteins slandi dag hrintu af sta einhverri murski barnalands spjallborunum, murskin finnst mr ekki hafa tt rtt sr a vsu, en a var hugavert hvernig hann stahfi treka a fjrml borgarinnar vru slmum mlum, og svo egar hann st frammi fyrir rkstuningi hinnar hliarinnar, hva gerist ? Hann vldi tr sr,

Voalega eru r agressvar essar dmur hrna ... g tla svo sem ekkert a vera a tala um skuldir borgarinnar


V, tlar ekkert a vera a tala um skuldir borgarinnar, bara varst a v? Varst a stahfa a fjrmlin vru rst? Erum vi kjsendur kannski ekki eim gfum gdd a geta skili afhverju, ea ertu kannski ekki viss? Flestir strkar vita a eir eiga ekki a stofna til slagsmla sem eir geta ekki klra, kannski Gsli litli hafi bara aldrei urft a leggja hnd bakvi or?

g tti nlega umru um stjrnml vi vinkonu mna, og egar tali barst a Gsla Marteini, sagi g, flustu alvru, a ef hann hefi ori nsti borgarstjri hefi g neyst til a flytja r landi, v g vil ba Reykjavk. Hn kom me hugavera athugasemd, "j hann er svo mikill ktur", sem g er alveg sammla, hann er mjg geekkur maur og t.d. gtis sjnvarpspersnuleiki, en a sem g sagi henni var einfaldlega, a hann tti hinsvegar ekkert me a ssla me mn ml og mna peninga, hann vri ktur.

Vandamli er kannski a allir eru bnir a gleyma v hvernig standi var borginni fyrir 15-20 rum, g var t.d. aldrei meira en hlfan dag leikskla, og hinn helminginn hj dagmmmu ea eitthva. Ea egar strsta sb landsins var bygg, og ltin snast. vintri eins og Perlan eru ekki keypis, og g persnulega kri mig ekki um a borga nsta vintri borgarstjra me rttu, eins og Dav Oddsson var (og er lklega enn) me.

Jja, ng nturhrafl, best a fara aftur a vinna.


lfur lfur?

Undanfarna mnui hefur mikil umra geysa um kjarnorkunotkun, og helst augun rans, rana. stuttu mli sagt (fyrir sem hafa bi undir hraunhellu) vilja ranar meina a augun eirra rani s einungis til notkunar kjarnorkuver, en sumar arar jir, bandarkjamenn fremstir flokki, hafa lst yfir hyggjum snum um a bi ranar yfir auguu rani gtu eir (og muni lklega) nota a til framleislu kjarnorkuvopna.

Allir eru lklega eitt sttir um a kjarnorkuvopn hndum fleiri ja en hafa au n egar s ekki heiminum fyrir bestu, en hinsvegar eftir nlega reynslu okkar af rak, ar sem engin gjreyingarvopn var a finna, rtt fyrir tta og sannanir bandarkjamanna eru margir, g ar meal, skeptskir a hlusta bandarkin n, egar eir vilja banna rnum a auga ran.

A sjlfsgu vill enginn fleiri kjarnavopn, en sum okkar hugsa me sr, ja, kannski er lagi a ranskt flk fi a njta rafmagns eins og vi hin?

essi frtt sem g tengi frsluna vi hinsvegar gefur til kynna a fundist hafi leifar af "mjg auguu" rani, leikmaurinn g les etta sem ran auga meira en svo a a ntist eingngu til raforkuvinnslu. Kannski hafa bandarkjamenn rtt fyrir sr a vera hrddir? Mahmoud Ahmadinejad forseti ran hefur n oft lst v yfir a urrka eigi srael af yfirbori jarar t.d.?

g veit satt best a segja ekki hva skal halda, ftt vildi g heitar en a gjrvallur heimurinn htti a la fyrir handnta utanrkisstefnu bandarkjanna sem allt fr v fyrir sari heimsstyrjld virist hafa einkennst a of strum hluta af hagsmunum einkafyrirtkja. Ef s breyting yri a bandarkjunum yri strt me a hugarfar a sameina heiminn frekar en a halda honum eins breyttum, kannski myndi g htta a sj eitthva lkt me bandarkjunum og strknum sem hrpai lfur lfur!


mbl.is Leifar af mjg auguu rani fundust ran
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband